Objawy i zespoły zatrucia grzybami

Zatrucia grzybami dzielą się na kilka zespołów o różnym mechanizmie i czasie wystąpienia objawów. Materiał edukacyjny — nie służy do samodzielnej diagnozy.

Kluczowa zasada: im później pojawiają się objawy, tym groźniejsze bywa zatrucie. Objawy po 6 i więcej godzinach od spożycia to sygnał alarmowy. Zawsze dzwoń 112 — zobacz pierwszą pomoc.

Zespół żołądkowo-jelitowy (nieswoisty)

Najczęstszy. Objawy — nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha — pojawiają się zwykle szybko (0,5–3 h) i często ustępują samoistnie. Wywołuje go wiele gatunków trujących i niejadalnych. Mimo łagodniejszego przebiegu wymaga uwagi, zwłaszcza u dzieci i osób starszych (odwodnienie).

Zespół amatoksynowy (wątrobowy) — najgroźniejszy

Wywoływany przez muchomora sromotnikowego (Amanita phalloides), muchomora jadowitego, niektóre hełmówki (Galerina) i czubajeczki. Objawy żołądkowe pojawiają się z dużym opóźnieniem (6–24 h), potem następuje faza pozornej poprawy, a następnie uszkodzenie wątroby (i nerek) — potencjalnie śmiertelne. Każde podejrzenie to stan nagły.

Zespół orellaninowy (nerkowy)

Wywoływany przez niektóre zasłonaki (Cortinarius). Charakterystyczne jest bardzo długie opóźnienie objawów (od kilku dni do 2–3 tygodni) i uszkodzenie nerek. Ze względu na opóźnienie związek z posiłkiem bywa trudny do uchwycenia.

Zespół muskarynowy

Wywoływany m.in. przez strzępiaki (Inocybe) i niektóre lejkówki (Clitocybe). Objawy pojawiają się szybko (15 min–2 h): nadmierne ślinienie, pocenie, łzawienie, zwężenie źrenic, bóle brzucha.

Zespół gyromitrynowy

Związany z piestrzenicą kasztanowatą (Gyromitra esculenta). Objawy po 6–12 h: dolegliwości żołądkowe, a w cięższych przypadkach objawy neurologiczne i uszkodzenie wątroby.

Zespół „panterinowy” (muchomorowy)

Wywoływany przez muchomora czerwonego i panterkowatego (kwas ibotenowy/muscimol). Objawy po 0,5–3 h: naprzemienne pobudzenie i senność, dezorientacja, zaburzenia widzenia.

Inne

Zespół disulfiramowy (coprinusowy) — po spożyciu czernidłaka pospolitego w połączeniu z alkoholem.
Reakcja po krowiaku podwiniętym (Paxillus involutus) — mechanizm immunologiczny, groźny zwłaszcza po wielokrotnym spożyciu.

Zobacz też gatunki trujące, niebezpieczne sobowtóry oraz pierwszą pomoc.

Materiał edukacyjny o charakterze ogólnym; nie stanowi porady medycznej ani narzędzia diagnostycznego. Czasy podano orientacyjnie — bywają zmienne. W nagłych przypadkach kieruj się wskazówkami służb ratunkowych.