Grzyby trujące w Polsce

Kilka gatunków odpowiada za większość poważnych zatruć. Naucz się je rozpoznawać — nawet jeśli nie zamierzasz ich zbierać.

Ostatnia aktualizacja: 22 lipca 2026

Toksyny bez odtrutki „na już”

Najgroźniejsze gatunki zawierają amatoksyny, a ich objawy pojawiają się z dużym opóźnieniem. Przy jakimkolwiek podejrzeniu zatrucia dzwoń 112 — zobacz pierwszą pomoc.

Gatunki, które trzeba znać

Te grzyby odpowiadają za większość ciężkich i śmiertelnych zatruć w Polsce. Zdjęcia z Wikimedia Commons.

Śmiertelnie trujący

czubajeczka brązowoczerwonawa

Lepiota brunneoincarnata

Po czym poznać: Drobna czubajeczka do 6 cm, z brunatnoróżowymi strefami łusek na trzonie. Trawniki, parki, przydroża.

Amatoksyny · objawy 6–24 h

Śmiertelnie trujący

hełmówka obrzeżona

Galerina marginata

Po czym poznać: Drobny, rdzawobrązowy grzyb rosnący kępami na pniakach i martwym drewnie iglastym.

Amatoksyny · objawy 6–24 h

Śmiertelnie trujący

muchomor jadowity

Amanita virosa

Po czym poznać: W całości śnieżnobiały — kapelusz, blaszki, trzon. Pierścień i pochwa. Lasy iglaste i mieszane.

Amatoksyny · objawy 6–24 h

Śmiertelnie trujący

Muchomor sromotnikowy

Amanita phalloides

Po czym poznać: Oliwkowozielony kapelusz, białe blaszki, pierścień i workowata pochwa u podstawy. Pod dębami i bukami.

Amatoksyny (α-amanityna) · objawy 6–24 h

Śmiertelnie trujący

Zasłonak czerwony

Cortinarius rubellus

Po czym poznać: Rdzawobrązowy, ze śladem zasnówki (cortina) na trzonie. Lasy iglaste, torfowiska.

Orellanina · objawy 2 dni – 3 tygodnie

Trujący

gąska zielonka

Tricholoma equestre

Po czym poznać: Żółtozielonkawa gąska z żółtymi blaszkami. Bory sosnowe na piaszczystej glebie.

Nieustalona toksyna · objawy 24–72 h

Trujący

Krowiak podwinięty

Paxillus involutus

Po czym poznać: Brązowy, z podwiniętym brzegiem kapelusza i zbiegającymi blaszkami, które brązowieją po dotknięciu.

Antygen wywołujący reakcję immunologiczną · objawy godziny – lata

Trujący

Lejkówka jadowita

Clitocybe rivulosa

Po czym poznać: Biaława, drobna lejkówka z gęstymi zbiegającymi blaszkami. Trawniki i pastwiska, często w czarcich kręgach.

Muskaryna · objawy 0,5–2 h

Trujący

Muchomor czerwony

Amanita muscaria

Po czym poznać: Czerwony kapelusz z białymi łatkami, pierścień, bulwiasta podstawa z obrączkami.

Kwas ibotenowy, muscymol · objawy 0,5–3 h

Trujący

Muchomor panterkowaty

Amanita pantherina

Po czym poznać: Brązowy kapelusz z drobnymi białymi łatkami, pierścień, obrączkowata pochwa. Bez czerwieni.

Kwas ibotenowy, muscymol · objawy 0,5–3 h

Trujący

Krwistoborowik szatański

Rubroboletus satanas

Po czym poznać: Masywny borowik z krwistoczerwonymi porami i czerwoną siateczką na bulwiastym trzonie; sinieje po przecięciu.

Bolesatyna · objawy 0,5–3 h

Trujący

maślanka wiązkowa

Hypholoma fasciculare

Po czym poznać: Siarkowożółty kapelusz, zielonkawe blaszki, skrajnie gorzki miąższ. Kępami na pniakach.

Fascykulol i substancje gorzkie · objawy 0,5–3 h

Trujący

Pieczarka żółtawa

Agaricus xanthodermus

Po czym poznać: Pieczarka żółknąca wyraźnie po zadrapaniu podstawy trzonu, o zapachu karbolu lub atramentu.

Fenol · objawy 0,5–3 h

Trujący

Tęgoskór pospolity

Scleroderma citrinum

Po czym poznać: Twarda, żółtawobrązowa bulwa pokryta grubymi łuskami; wnętrze szybko ciemnofioletowe do czarnego.

Substancje drażniące przewód pokarmowy · objawy 0,5–3 h

Trujący

Wieruszka zatokowata

Entoloma sinuatum

Po czym poznać: Szarokremowy kapelusz z falistym brzegiem, blaszki z czasem różowe, zapach mączny.

Substancje drażniące przewód pokarmowy · objawy 0,5–3 h

Porównanie — toksyna, zespół, czas

Gatunek	Toksyna	Zespół	Początek	Narząd
czubajeczka brązowoczerwonawaLepiota brunneoincarnata	Amatoksyny	Sromotnikowy (wątrobowy)	6–24 h	Wątroba, nerki
hełmówka obrzeżonaGalerina marginata	Amatoksyny	Sromotnikowy (wątrobowy)	6–24 h	Wątroba, nerki
muchomor jadowityAmanita virosa	Amatoksyny	Sromotnikowy (wątrobowy)	6–24 h	Wątroba, nerki
Muchomor sromotnikowyAmanita phalloides	Amatoksyny (α-amanityna)	Sromotnikowy (wątrobowy)	6–24 h	Wątroba, nerki
Zasłonak czerwonyCortinarius rubellus	Orellanina	Orellaninowy (nerkowy)	2 dni – 3 tygodnie	Nerki
gąska zielonkaTricholoma equestre	Nieustalona toksyna	Rabdomiolityczny (mięśniowy)	24–72 h	Mięśnie szkieletowe, nerki
Krowiak podwiniętyPaxillus involutus	Antygen wywołujący reakcję immunologiczną	Paxillusowy (hemolityczny)	godziny – lata	Krew, nerki
Lejkówka jadowitaClitocybe rivulosa	Muskaryna	Muskarynowy (cholinergiczny)	0,5–2 h	Układ przywspółczulny
Muchomor czerwonyAmanita muscaria	Kwas ibotenowy, muscymol	Panterynowy (neurologiczny)	0,5–3 h	Układ nerwowy
Muchomor panterkowatyAmanita pantherina	Kwas ibotenowy, muscymol	Panterynowy (neurologiczny)	0,5–3 h	Układ nerwowy
Krwistoborowik szatańskiRubroboletus satanas	Bolesatyna	Żołądkowo-jelitowy (nieswoisty)	0,5–3 h	Przewód pokarmowy
maślanka wiązkowaHypholoma fasciculare	Fascykulol i substancje gorzkie	Żołądkowo-jelitowy (nieswoisty)	0,5–3 h	Przewód pokarmowy
Pieczarka żółtawaAgaricus xanthodermus	Fenol	Żołądkowo-jelitowy (nieswoisty)	0,5–3 h	Przewód pokarmowy
Tęgoskór pospolityScleroderma citrinum	Substancje drażniące przewód pokarmowy	Żołądkowo-jelitowy (nieswoisty)	0,5–3 h	Przewód pokarmowy
Wieruszka zatokowataEntoloma sinuatum	Substancje drażniące przewód pokarmowy	Żołądkowo-jelitowy (nieswoisty)	0,5–3 h	Przewód pokarmowy

Tabela obejmuje 15 gatunków, dla których mamy osobny, ustrukturyzowany opis toksyny lub zespołu zatrucia. To wąski zbiór opracowanych rekordów, nie pełny wykaz grzybów trujących w Polsce. Brak gatunku w tabeli nie znaczy, że jest łagodny ani jadalny.

Źródło: polska Wikipedia (hasła gatunkowe) oraz standardowe opracowania toksykologiczne. Klasyfikacja edukacyjna — wymaga weryfikacji eksperckiej.

Zasady, które chronią

Uważaj na owocniki z pochwą u podstawy trzonu i białymi blaszkami — to sygnał ostrzegawczy muchomorów.
Nie zbieraj drobnych, brązowych grzybów rosnących na drewnie, jeśli nie jesteś pewien gatunku.
Opóźniony początek objawów oznacza większe, nie mniejsze zagrożenie.
Nie ma domowego „testu na trujące” — jedyną ochroną jest pewna identyfikacja.

Zobacz też objawy i zespoły zatrucia, niebezpieczne sobowtóry oraz identyfikację w terenie.

Materiał edukacyjny; nie zastępuje konsultacji z ekspertem.