Norwegia: prawo do wędrowania i zbierania

Norweski krajobraz łączy wilgotne wybrzeże, doliny, lasy borealne i góry. Ta różnorodność skraca oraz przesuwa sezon. W niższych partiach południa pierwsze jadalne gatunki pojawiają się latem, natomiast w wyższych i północnych regionach przymrozek może szybko zakończyć owocnikowanie. Sierpień i wrzesień są dobrym punktem orientacyjnym, nie gwarancją.

Allemannsretten — prawo dostępu do przyrody — jest prawnie zakotwiczone w norweskiej ustawie o rekreacji na świeżym powietrzu. Norweska Agencja Środowiska wymienia zbieranie jagód, grzybów i dzikich kwiatów wśród dozwolonych czynności na terenach nieuprawnych. To odróżnia las i góry od pól, ogrodów, podwórek oraz innych terenów użytkowanych, gdzie dostęp i zbiór podlegają innym zasadom.

Prawo nie usuwa lokalnych ograniczeń ani obowiązku troski. Obszar chroniony może mieć osobny regulamin, a zbieracz nie powinien uszkadzać podłoża, roślinności lub cudzej własności. Trzeba też uwzględnić polowania, zwierzęta gospodarskie i zagrożenie pożarowe. Zasady dotyczące moroszki na północy są szczególnym przykładem, że popularne hasło „wolno zbierać” wymaga sprawdzenia wyjątku dotyczącego konkretnego zasobu i miejsca.

Kurki nazywa się leśnym złotem i podaje między innymi w kremowym sosie lub gulaszu grzybowym. Zbiór jest częścią jesiennego „høst”, słowa związanego również z plonem. Turystyczny obraz pełnego koszyka wymaga jednak korekty bezpieczeństwa: w Norwegii rosną także zasłonaki zawierające orellaninę oraz muchomory. Początkujący powinien zbierać wyłącznie dobrze poznane gatunki i korzystać z lokalnej kontroli lub przewodnika.

Kluczowe rozróżnienie: utmark i innmark

Norweskie prawo zbioru jest przestrzenne, a nie oparte na jednej kwocie. W utmark — większości lasów, gór, mokradeł, plaż i nieuprawnych terenów — można co do zasady zbierać dzikie grzyby. Innmark obejmuje m.in. podwórza, działki przy domach, pola, łąki i niektóre tereny zabezpieczone gospodarczo, wojskowo lub dla ochrony wody; tam swoboda jest znacznie mniejsza. Rozsądny komercyjny zbiór pospolitych grzybów może mieścić się w prawie dostępu, jeśli nie narusza ograniczeń i nie prowadzi do zaniku rzadkich populacji. Regulaminy rezerwatów mogą zakazać zbioru grzybów, hub i porostów. Korzeni, kory i narośli drzewnych nie należy pozyskiwać bez zgody właściciela.