Kurs o purchawkach i gwiazdoszach, Skania 2026

Kurs om röksvampar och jordstjärnor zamyka kalendarz Szwedzkiego Towarzystwa Mykologicznego na 2026 rok. Odbywa się od 29 do 31 października w Skanii, na samym południu kraju, i dotyczy grup, dla których taki termin jest nie tylko dopuszczalny, ale wręcz właściwy.

Röksvampar to purchawki i pokrewne im grzyby o owocnikach zamkniętych, w których zarodniki dojrzewają wewnątrz, a wydostają się przez otwór na szczycie albo przez rozpad okrywy. Nazwa szwedzka odwołuje się wprost do dymu, bo dojrzały owocnik uciśnięty palcem wypuszcza obłok zarodników.

Jordstjärnor, czyli gwiazdosze z rodzaju Geastrum, mają budowę o krok bardziej złożoną. Ich zewnętrzna warstwa okrywy pęka gwiaździście i odgina się na zewnątrz, unosząc wewnętrzną kulę z zarodnikami ponad ściółkę. U części gatunków ramiona reagują na wilgotność, zwijając się w suchym powietrzu i rozprostowując po deszczu.

I tu leży powód, dla którego kurs wypada pod koniec października. Obie grupy najlepiej rozpoznaje się na owocnikach dojrzałych, a te trwają długo po sezonie, bo są suche i twarde. Gwiazdosza znajduje się często zimą, w stanie, w jakim przetrwał od jesieni. Późny termin nie jest więc kompromisem, tylko wyborem optymalnego momentu.

Skania jest dla tych grup dobrym miejscem z powodów glebowych. To najbardziej wapienna część Szwecji, a gwiazdosze wyraźnie preferują gleby zasobne w wapń i ciepłe stanowiska. Kilka gatunków ma tam swoje jedyne albo najliczniejsze stanowiska w kraju.

Dla polskiego czytelnika to wydarzenie jest przypomnieniem, że sezon mykologiczny nie kończy się z ostatnim koszem borowików. Zmienia tylko grupy, którymi warto się zająć — i część z nich czeka spokojnie, aż zbieracze przestaną deptać ściółkę.

Chroniony step i poprawiony termin

Nowsza karta kursu ustala spotkanie na 29 października–1 listopada, a nie 29–31 października z marcowego kalendarium. Bazą jest Ravlunda Bränneri, 7 km od Kivik. Piątek i sobota obejmują wycieczki 9:00–15:00, potem oznaczanie i wieczorne przeglądy; w niedzielę przewidziano terenowe podsumowanie do 12:00. Zajęcia dotyczą purchawek, gwiazdoszy i pokrewnych grzybów chronionego stepu piaskowego Österlen.