Siedliska

Typy siedliskowe lasu

Leśnik opisuje każdy kawałek lasu skrótem w rodzaju BMŚW albo LŚW. Ten skrót mówi dwie rzeczy naraz — jak żyzne jest podłoże i jak mokre — czyli dokładnie to, od czego zależy, co tam rośnie. Te same kody stoją w profilu lasu na stronach gmin i powiatów, i do tej pory nie było w serwisie miejsca, w którym można je odczytać.

Poniżej 11 typów, które gdziekolwiek w Polsce zajmują znaczącą część lasu — razem 6 302 781 ha. Każdy ma stronę z powiatami, w których jest go najwięcej, drzewami, które tam panują, i tym, co w tych okolicach notowano.

Bank Danych o Lasach

Jak czytać kod siedliska

Pierwszy człon — żyzność

  • B — bórnajuboższe podłoże, prawie czysta sosna
  • BM — bór mieszanyubogie podłoże, sosna z domieszką liściastych
  • LM — las mieszanyśrednio żyzne, iglaste z liściastymi
  • L — lasżyzne podłoże, drzewa liściaste
  • OL — olsolszyna na torfie, często pod wodą

Od boru do lasu rośnie żyzność podłoża, a z nią udział drzew liściastych. Wtrącone G znaczy „górski", WYŻ — „wyżynny".

Ostatnia litera — wilgotność

  • ŚWświeży: umiarkowanie wilgotny, najczęstszy wariant
  • Śświeży: umiarkowanie wilgotny, wariant wyżynny zapisu
  • Wwilgotny: dłużej trzyma wodę po opadach
  • Bbagienny: podmokły przez większość roku
  • Ssuchy: przesycha najszybciej

Stąd BMŚW to bór mieszany świeży: ubogie podłoże, sosna z domieszką liściastych, umiarkowanie wilgotno. Jedna trzecia polskiego lasu.

Siedlisko to nie gwarancja

Typ siedliskowy mówi, jaki las tam rośnie, a nie co dziś w nim stoi. O tym decydują pogoda, pora roku i to, czy ktoś był tam przed tobą. Ta strona zawęża pole poszukiwań i nic poza tym.

Notatnik terenowy

Spójrz szerzej niż na kapelusz

Dobra obserwacja łączy okaz, miejsce i czas. Te fotografie pokazują dwa różne leśne krajobrazy; nie wskazują aktualnych stanowisk ani miejsc do zbierania.

Słońce między prostymi pniami buków, ścieżka i liściasta ściółka w Hermanowej
Las bukowy w Hermanowej, Podkarpacie · październik 2019
Fot. Olga Aleksandra · CC BY 4.0 · kadrowanie

Najpierw otoczenie

Przyjrzyj się drzewom, podłożu i miejscu wzrostu. Owocnik wyrastający z pnia i owocnik w ściółce wymagają innego opisu. Zapisz też to, co widzisz wokół — zdjęcie samego kapelusza pomija ten kontekst.

Poznaj siedliska
Bukowy las w Ptaszkowej pokryty śniegiem, oszronione gałęzie na tle szarego nieba
Buczyna w Ptaszkowej, Małopolska · listopad 2023
Fot. AS Photography · CC BY 4.0 · kadrowanie

Potem data i warunki

Dwa zdjęcia lasu nie są prognozą zbiorów. Zestaw porę roku z ostatnimi opadami i temperaturą w swojej okolicy. W notatce podaj datę spaceru: bez niej trudno porównać znalezisko z kalendarzem i historią pogody.

Sprawdź kalendarz

Mapa → teren

Sprawdź trzy warstwy informacji

Od kodu siedliska do własnej notatki

Przesuń tabelę, aby przeczytać wszystkie kolumny.

WarstwaCo z niej bierzeszCzego nie dopisujesz
Opis BDLTyp siedliskowy i opis drzewostanuAktualnej wilgotności z samego słowa „świeży”.
Widok na miejscuWidoczne drzewa, ściółka, drewno i ukształtowaniePewnego partnera mikoryzowego z najbliższego pnia.
Obserwacja grzybaData, podłoże i cechy konkretnego okazuWystępowania gatunku w całym lesie na podstawie jednego punktu.

Wybierz jeden fragment drogi i porównaj opis mapy z tym, co rzeczywiście widzisz. Zapisz różnice: młode drzewa na skraju, martwe drewno, odsłonięty grunt. W klasyfikacji leśnej „świeży” opisuje warunki siedliskowe; nie znaczy, że tego ranka padało. Dalej przejdź do obserwacji ściółki i przygotowania mapy offline.

11 typów

Siedliska, którym poświęcamy stronę

bór mieszany świeżyBMŚW1 677 216 ha

Sosna z domieszką dębu lub brzozy — jedno z najlepszych siedlisk grzybowych w Polsce.

las mieszany świeżyLMŚW1 415 973 ha

Dąb, sosna, brzoza razem. Szerokie spektrum gatunków, w tym borowiki i kurki.

bór świeżyBŚW1 333 194 ha

Sosna na suchym piasku. Klasyczne maślaki, podgrzybki i koźlarze; szybko przesycha, więc liczy się świeży opad.

las świeżyLŚW718 778 ha

Żyzne lasy liściaste — dąb, grab, buk. Borowik szlachetny owocuje tu późno, często do października.

las górski świeżyLGŚW297 853 ha

Buczyna karpacka i jedlina. Późny sezon; rydze i borowiki na widnych stokach.

las wyżynny świeżyLWYŻŚ246 573 ha

Żyzne buczyny i grądy wyżyn. Borowik szlachetny i kurki, owocowanie później niż na nizinach.

las mieszany wyżynnyLMWYŻ94 773 ha

Buk i jodła z domieszką sosny — typowe dla Wyżyny Małopolskiej.

las łęgowy34 430 ha

Okresowo zalewane doliny rzeczne. Niewiele gatunków zbieranych.

Źródło: Powierzchnie: Bank Danych o Lasach (Lasy Państwowe), agregat gminny zsumowany do powiatów. Pomiar obejmuje lasy zarządzane przez LP — lasów prywatnych i parkowych w nim nie ma, więc gmina pełna prywatnych zagajników wygląda tu na ubogą.

Zobacz też