Ciekawostki
Grzybowe „ptasie gniazdo” wyrzuca zarodniki dzięki kroplom deszczu
Maleńkie kubki z pakietami zarodników wykorzystują uderzenie wody do rozsiewania. Szybkie nagrania pokazały także działanie sznureczka, który pozwala wyrzuconemu pakietowi zaczepić się o przeszkodę.
W środku są pakiety zarodników
Grzyby z rodziny Nidulariaceae potrafią przypominać miniaturowe ptasie gniazda. Ich „jajeczka” to perydiole: pakiety zawierające zarodniki. Można je znaleźć między innymi na rozkładającym się drewnie i zrębkach. Podobieństwo do gniazda pomaga zapamiętać wygląd owocnika, lecz jego działanie lepiej wyjaśnia porównanie do niewielkiego kubka zbierającego wodę.
Maribeth Hassett i współautorzy sprawdzili ten mechanizm w badaniu opublikowanym w 2013 roku w „Fungal Biology”. Pracowali z owocnikami czterech gatunków z rodzajów Cyathus i Crucibulum, zebranymi na terenie Miami University w Ohio. Ruch filmowano z szybkością 3000–6000 klatek na sekundę.
Kropla wpada w kubek
W doświadczeniu krople wypuszczano z wysokości 1,2 metra. Miały około 6 mm średnicy, a więc odpowiadały raczej większym kroplom spadającym z mokrej roślinności niż typowym drobnym kroplom deszczu. Najskuteczniejsze okazywały się uderzenia przy brzegu owocnika. Woda kierowała wtedy pakiet zarodników ku górze. Trafienie dokładnie w środek nie dawało równie dobrego wyrzutu.
Autorzy opisali prędkości wyrzutu rzędu 1–5 metrów na sekundę. Oszacowanie maksymalnego zasięgu około metra pochodziło z modelowania lotu opartego na pomiarach. Nie oznacza, że każda perydiola przelatuje taki dystans. Wynik zależy między innymi od gatunku, masy pakietu, kąta i prędkości początkowej.
Sznureczek rozwija się dopiero przy zaczepieniu
Najbardziej niezwykły szczegół ujawniły nagrania kontaktu z przeszkodą. Perydiola leci ze zwiniętym sznureczkiem, czyli funikulusem. Dopiero gdy jego lepki koniec przylgnie do przeszkody, sznureczek rozwija się. Pęd pakietu pomaga owinąć go wokół podpory, a całość hamuje i pozostaje przytwierdzona. W laboratorium rolę łodyg pełniły odcinki drutu florystycznego.
To rozróżnienie poprawia częsty skrót w opisie: sznureczek nie działa jak rozłożony spadochron podczas całego lotu. Uruchamia się przy kontakcie z otoczeniem. Owocnik wykorzystuje energię spadającej wody, a pakiet zarodników ma osobny mechanizm zatrzymania na nowej powierzchni.
Opracowanie badania Hassett i współautorów, udostępnionego na licencji CC BY. Opis mechanizmu został skrócony i przełożony na język polski.
Opracowanie własne MykoRadar na podstawie wskazanego źródła. Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują konsultacji z ekspertem.