Grzyboznawca w stacji sanitarnej w Bydgoszczy

To jest instytucja, której nie ma w większości Europy, a w Polsce działa tak długo, że przestała zwracać uwagę. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Bydgoszczy wraz z osiemnastoma stacjami powiatowymi w województwie prowadzi bezpłatne poradnictwo grzybowe. Zbieracz przynosi swój zbiór, a grzyboznawca albo klasyfikator ocenia, co w koszyku jest jadalne, co niejadalne, a co trujące.

Poradnictwo prowadzone jest od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–13:00. Stacja wojewódzka mieści się przy ulicy Kujawskiej 4 w Bydgoszczy, a stacje powiatowe rozłożone są po całym regionie, więc do najbliższego punktu zwykle nie trzeba jechać daleko.

Warunki przyjęcia są konkretne i wynikają z tego, jak w ogóle rozpoznaje się grzyby. Ocenia się wyłącznie owocniki świeże i całe, wyjęte z podłoża razem z podstawą trzonu — bo właśnie tam siedzi część cech rozstrzygających, w tym pochwa muchomorów. Stacja nie oceni grzybów starych, zbyt młodych, oczyszczonych, zapleśniałych, gotowanych, mrożonych, smażonych, mytych ani marynowanych. Nie da się bowiem odczytać cech, które zbieracz sam wcześniej usunął.

Usługa jest adresowana do osób prywatnych zbierających na własny użytek, a oznaczanie prowadzone jest zgodnie z przepisami o grzybach dopuszczonych do obrotu. Nie jest to więc atest ani dokument handlowy, tylko odpowiedź na jedno pytanie: czy to, co przyniosłeś, można zjeść.

Stacja przy okazji powtarza zasady, które ratują życie częściej niż jakakolwiek ekspertyza: zbierać wyłącznie gatunki dobrze sobie znane, nie brać owocników bardzo młodych ani rozpadających się, nigdy nie próbować grzyba na smak i nosić zbiór w przewiewnym koszu zamiast w reklamówce, w której zaczyna się psuć w drodze do domu.

Bezpłatność tej usługi nie jest gestem uprzejmości. Zatrucie najgroźniejszymi gatunkami leczy się w szpitalu, a koszt takiego leczenia jest nieporównywalnie wyższy niż utrzymanie dyżuru w stacji. Polska rozwiązała to przez inspekcję sanitarną, Niemcy przez ogród botaniczny, Szwajcaria przez gminę — konstrukcja instytucjonalna jest w każdym z tych krajów inna, a pytanie, z którym przychodzi zbieracz, dokładnie to samo.

Jak przygotować zbiór do bezpiecznej oceny

Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Bydgoszczy kieruje do sieci porad w stacjach powiatowych — na stronie wojewódzkiej wymieniono 18 placówek — ale godziny i dostępność eksperta trzeba potwierdzić lokalnie. Do oceny należy przynieść całe, świeże owocniki: z podstawą trzonu, w osobnych, przewiewnych pojemnikach i wraz z informacją o siedlisku. Pokrojony, ugotowany, zasuszony lub spleśniały materiał może nie nadawać się do wiarygodnego oznaczenia. Porada sanitarna nie jest usługą handlowej wyceny ani diagnozą medyczną. Po zjedzeniu podejrzanego grzyba nie należy czekać na zwykłe godziny konsultacji — trzeba korzystać z pilnej pomocy medycznej i zachować resztki potrawy lub grzybów do identyfikacji.