Zbiory mykologiczne Luomus w Helsinkach

Fińskie Muzeum Historii Naturalnej Luomus przechowuje trzy i pół miliona okazów roślin i grzybów. Zielnik działa pod międzynarodowym kodem H i liczy około trzech milionów trzystu tysięcy okazów, przy czym fińskie zbiory porostów i mchów należą do trzech największych na świecie.

Sama część mykologiczna to około pięciuset tysięcy okazów. Jej struktura mówi sporo o tym, gdzie leży fińska tradycja badawcza. Największym pojedynczym działem są bezblaszkowce z materiału fińskiego, których jest dziewięćdziesiąt tysięcy. Drugi w kolejności to blaszkowce, siedemdziesiąt pięć tysięcy okazów. Do tego dochodzą mikrogrzyby z kolekcji historycznych, czyli materiał zebrany wtedy, gdy większość tych organizmów nie miała jeszcze nazwy.

Bezblaszkowce zasługują na osobne zdanie, bo to nie jest grupa, którą zbiera się przy okazji. Huby, powłocznice i skórniki rosną na martwym drewnie, wymagają pracy z mikroskopem i rzadko trafiają do koszyka. Dziewięćdziesiąt tysięcy okazów z jednego kraju oznacza dziesięciolecia systematycznej pracy terenowej w lasach, w których martwe drewno w ogóle przetrwało.

Zbiory botaniczne i mykologiczne to nie tylko zielnik. Luomus prowadzi także kolekcje żywe w dwóch ogrodach botanicznych oraz bank nasion gatunków zagrożonych, a usługi kolekcji obejmują preparację, deponowanie, digitalizację i wypożyczenia okazów naukowych. Na życzenie wykonywane jest również skanowanie przestrzenne w świetle strukturalnym.

Jednostka botaniki i mykologii wraz z muzeum roślin działa pod adresem Kaisaniemenranta 2 w Helsinkach, przy ogrodzie botanicznym w Kaisaniemi. Drugi ogród, w Kumpuli, mieści się przy Jyrängöntie 2.

Pozycja fińskich zbiorów porostów i mchów w pierwszej trójce świata też nie wzięła się znikąd. Te grupy dominują tam, gdzie sezon wegetacyjny jest krótki, a lasy borealne i tundra dają im więcej miejsca niż jakikolwiek krajobraz południa Europy. Zielnik odzwierciedla to, co rośnie za oknem, i dlatego kolekcje narodowe rzadko bywają wymienne: fińskiego materiału nie zastąpi hiszpański, choćby był liczniejszy. Praktyczny wniosek dla badacza jest prosty — przy pytaniu o bezblaszkowce Europy Północnej droga prowadzi do Helsinek, niezależnie od tego, gdzie się pracuje.

Kolekcja rośnie szybciej niż jej obrazy

Luomus opisuje niespełna 500 tys. okazów grzybów: około 90 tys. fińskich grzybów afylloforoidalnych i 75 tys. pieczarkowców, a co roku przybywa blisko 5 tys. jednostek. Spośród szacowanych 5 tys. typów około 3 500 było zdigitalizowanych. Różnica między całością, katalogiem i obrazami oznacza, że brak fotografii w FinBIF nie rozstrzyga o braku materiału. Zbiory dokumentują szczególnie Fennoskandię, lecz obejmują też historyczne wyprawy i wymianę międzynarodową. Magazyny nie są otwarte do swobodnego zwiedzania; wizyty badawcze, wypożyczenia i pobieranie próbek uzgadnia się z personelem. Publiczne wystawy Luomus są odrębną usługą i nie pokazują reprezentatywnego przekroju całego fungarium.