Zbiory mykologiczne Muzeum Narodowego w Pradze

Oddział mykologiczny Muzeum Narodowego w Pradze funkcjonuje samodzielnie od 1965 roku, kiedy przejął zbiory prowadzone wcześniej w dziale botanicznym. Dziś kolekcja liczy około pięciuset tysięcy pozycji, co samo muzeum określa jako jeden z największych zbiorów w skali europejskiej i światowej.

Zawartość jest szersza niż samo pojęcie zielnika. Są w niej okazy zielnikowe grzybów i porostów, preparaty płynne, owocniki ze zbioru okazowego, malarstwo i fotografie grzybów, a także publikacje mykologiczne i archiwalia. Ostatnie dwie kategorie bywają w kolekcjach traktowane jak dodatek, choć bez nich nie da się odtworzyć, kto, kiedy i na jakiej podstawie nadał nazwę.

Praca oddziału to budowanie zbiorów, badania taksonomiczne nad grzybami i porostami oraz popularyzacja. Materiał krąży: rocznie wychodzi z muzeum około trzydziestu przesyłek zielnikowych do specjalistów na uczelniach, w muzeach i w instytutach badawczych. Sekcją kieruje Mgr František Bouda, kontakt frantisek.bouda@nm.cz i telefon 224 497 853.

I tu pojawia się rzecz, o której warto wiedzieć przed wizytą. Muzeum wprost pisze, że nie prowadzi publicznej usługi oznaczania grzybów — podaje jako powód głównie brak czasu i odsyła pytających gdzie indziej. W Pradze publiczne poradnictwo grzybowe prowadzi Czeskie Towarzystwo Mykologiczne przy ulicy Karmelitská na Małej Stranie. Podział ról jest więc czytelny: instytucja państwowa opiekuje się dowodami, towarzystwo naukowe rozmawia ze zbieraczami.

Zbiory przechowywane są od 2011 roku w nowym magazynie pod adresem Cirkusová 1740, 190 00 Praga 9 – Horní Počernice, a nie w historycznym gmachu przy placu Wacława. W tamtym budynku można natomiast obejrzeć stałą wystawę o świecie grzybów, porostów i roślin.

Preparaty płynne pełnią w takim zbiorze rolę, której suszony okaz nie udźwignie. Grzyb wysuszony traci kształt, barwę i konsystencję, a część cech odczytuje się później wyłącznie z materiału utrwalonego na mokro. Kolekcja tej wielkości musi więc prowadzić równolegle kilka technik przechowywania, bo każda z nich ratuje inny rodzaj informacji o tym samym owocniku.

Pół miliona okazów i archiwum historii dyscypliny

Praskie zbiory mykologiczne Muzeum Narodowego liczą około 500 tys. jednostek. Obejmują okazy suche, materiał w płynach, modele, fotografie i archiwalia, w tym dziedzictwo Augusta Carla Josepha Cordy. Strategia kolekcji wskazuje ponad 6 tys. typów nomenklatorycznych. To liczba materiałów referencyjnych, a nie „6 tys. najważniejszych gatunków”: typ zakotwicza zastosowanie nazwy. Połączenie etykiet, korespondencji i ilustracji pozwala śledzić, jak zmieniały się oznaczenia i praktyka mykologii w Europie Środkowej. Kolekcja działa badawczo i wymaga uzgodnienia dostępu; publiczna ekspozycja muzeum pokazuje tylko wybraną część zasobów. Nie jest poradnią bezpieczeństwa żywności ani miejscem doraźnego potwierdzania jadalności prywatnych zbiorów.