Dwa nowe gatunki z drewna, z testem aktywności

Rodzina Didymosphaeriaceae należy do rzędu Pleosporales i jest rozpowszechniona na całym świecie. Jej przedstawiciele bywają saprotrofami, patogenami i endofitami roślin, a grupa jest wskazywana jako obiecująca dla zastosowań rolniczych i medycznych.

Motywacja badania jest wprost praktyczna. Ze względu na zagrożenia środowiskowe związane z chemicznymi pestycydami, mikroorganizmy związane z roślinami stały się ważnym źródłem poszukiwań przy opracowywaniu przyjaznych środowisku biopestycydów. To ustawia opis taksonomiczny nie jako cel sam w sobie, lecz jako pierwszy krok inwentaryzacji zasobu.

Zespół Wenxiu Su zebrał w północno-wschodnich Chinach próbki rozkładającego się drewna i przebadał je morfologicznie oraz filogenetycznie, analizując pięć loci: ITS, SSU, LSU, tef1-α i rpb2. Opisano dwa nowe gatunki: Chromolaenicola crataegicola oraz Paraphaeosphaeria fulva.

Nietypowe jest to, co zrobiono dalej. Autorzy wstępnie ocenili aktywność przeciwbakteryjną i przeciwgrzybiczą metabolitów wtórnych obu gatunków. W praktyce taksonomicznej takie połączenie jest rzadkie — opis gatunku i badanie bioaktywności to zwykle osobne prace, często osobnych zespołów, oddzielone latami.

Dla czytelnika tego serwisu wynik jest ilustracją zasady, którą warto powtórzyć: metabolity wtórne grzybów to związki, których grzyb nie potrzebuje do wzrostu, a które wytwarza w relacjach z innymi organizmami. Penicylina, cyklosporyna i statyny wyszły z tej samej półki. Każdy nowo opisany saprotrof z martwego drewna jest potencjalnie kolejną pozycją na tej półce — i dopóki nikt go nie opisze, nie da się go nawet zbadać.

Sama nazwa rodzajowa niesie tu ciekawą historię. Chromolaenicola została utworzona dla grzybów znajdowanych na Chromolaena odorata, roślinie z rodziny astrowatych, która w wielu regionach tropikalnych jest uciążliwym gatunkiem inwazyjnym. Nowy gatunek nosi jednak epitet crataegicola, wskazujący na głóg.

Taka rozbieżność między nazwą rodzaju a żywicielem gatunku jest w mykologii częsta i bywa myląca. Rodzaj nazywa się od tego, na czym znaleziono go pierwszy raz, a nie od zakresu żywicieli — który zwykle okazuje się szerszy, im dłużej się szuka. Czytając nazwę rodzajową jako informację o ekologii, można więc dojść do wniosku wprost przeciwnego niż stan wiedzy.

Co potwierdza publikacja

Chromolaenicola crataegicola opisano z martwej gałęzi Crataegus, a Paraphaeosphaeria fulva z niezidentyfikowanego martwego drewna w Jilin. Morfologię połączono z ITS, SSU, LSU, tef1-α i rpb2. Surowe ekstrakty octanem etylu przy 20 mg/ml hamowały Staphylococcus aureus, lecz nie Escherichia coli; w testach płytkowych hamowanie trzech grzybów wynosiło około 76–89%, wobec 100% dla karbendazymu. To przesiew mieszanin, nie identyfikacja związku ani dowód skuteczności, bezpieczeństwa czy działania biopestycydu w terenie. Źródło ma też niezgodność: opisy typów wiążą C. crataegicola z EMFCC 0089 i P. fulva z 0084, ale metody odwracają numery. Do czasu erraty wyniki przypisane gatunkom wymagają ostrożności.