Alina Skirgiełło

Alina Skirgiełło (1911–2007) była mykolożką związaną z Uniwersytetem Warszawskim i jedną z najważniejszych postaci polskiej mykologii dwudziestego wieku. Jej sylwetkę opisały w „Acta Mycologica" Maria Ławrynowicz i Marta Wrzosek — obie należą do środowiska, które ona sama współtworzyła, co samo w sobie mówi o zasięgu jej pracy.

Zakres jej badań był szeroki nawet jak na epokę mykologów-uniwersalistów. Zajmowała się grzybami wielkoowocnikowymi, ich taksonomią i rozmieszczeniem w Polsce, publikowała opracowania rodzajów i rewizje nazw. W tej pracy mieści się między innymi opisany przez nią gatunek purchawki, Handkea wandae — przykład tego, jak wygląda robota taksonomiczna: nie efektowne odkrycie, lecz uważne rozdzielenie dwóch rzeczy, które wcześniej nosiły jedną nazwę.

Drugą częścią jej dorobku była instytucja. Skirgiełło działała w sekcji mykologicznej Polskiego Towarzystwa Botanicznego, uczestniczyła w budowaniu „Acta Mycologica" jako miejsca publikacji polskich prac mykologicznych i prowadziła seminaria, przez które przeszło kolejne pokolenie badaczek i badaczy. Nauka o grzybach w Polsce ma dzięki temu ciągłość, której nie tworzy sam dorobek publikacyjny.

Trzecia część jest najtrudniejsza do zmierzenia. Osoba, która przez pięćdziesiąt lat przyjmuje okazy, sprawdza oznaczenia i odpowiada na listy, staje się dla całego kraju punktem odniesienia w sprawach, w których nie ma jeszcze podręcznika. Taki rodzaj wpływu nie zostawia śladu w spisie publikacji, ale widać go w tym, że polska mykologia po jej odejściu miała komu przekazać warsztat.

Kontekst czasów, w których pracowała, wart jest jednego zdania. Przez większość jej kariery polska nauka funkcjonowała w warunkach ograniczonego dostępu do literatury zagranicznej, trudnych wyjazdów i skromnego finansowania zbiorów. Utrzymanie w takich okolicznościach warsztatu taksonomicznego na poziomie pozwalającym publikować i wymieniać materiał z zagranicznymi ośrodkami było osiągnięciem organizacyjnym co najmniej równym naukowemu.

Nie „pomagała budować”: założyła instytucje

Biogram źródłowy zapisuje konkretne role Aliny Skirgiełło. Z jej inicjatywy w 1956 roku powstała Sekcja Mykologiczna Polskiego Towarzystwa Botanicznego, której przewodniczyła przez pół wieku. W 1965 roku założyła „Acta Mycologica”, pierwsze polskie czasopismo mykologiczne, i przez 37 lat była jego redaktorką naczelną. Od 1960 roku kierowała Zakładem Systematyki i Geografii Roślin Uniwersytetu Warszawskiego; w latach 1966–1975 przez pięć lat pełniła funkcję dziekana, a przez kilka lat dyrektorki Instytutu Botaniki.

Liczby pokazują zasięg pracy: ponad 180 publikacji, opieka nad co najmniej 90 pracami magisterskimi i kilkunastoma doktoratami. W 1966 roku zorganizowała w Polsce IV Kongres Mykologów Europejskich dla 150 uczestników, w połowie z krajów socjalistycznych. Była więc nie tylko badaczką w instytucji, lecz twórczynią miejsc publikacji, szkolenia i wymiany między Wschodem a Zachodem.