19 patogenów i grup grzybów na liście priorytetowej WHO

25 października 2022 roku Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała raport „WHO fungal priority pathogens list to guide research, development and public health action". To pierwsze takie zestawienie w historii organizacji: katalog 19 grzybów uznanych za największe zagrożenie dla zdrowia publicznego, uszeregowanych w trzy grupy priorytetu — krytyczny, wysoki i średni.

Lista nie jest rankingiem częstości ani śmiertelności. Powstała metodą wielokryterialnej analizy decyzyjnej, w której eksperci oceniali każdy patogen według zestawu kryteriów: śmiertelności, dostępności i skuteczności leczenia, lekooporności, możliwości diagnostyki, występowania oraz luk w wiedzy. Gatunek może więc trafić wysoko dlatego, że brakuje wobec niego narzędzi, a nie dlatego, że powoduje najwięcej zachorowań.

Sens dokumentu jest organizacyjny. Analogiczna lista dla bakterii z 2017 roku ukierunkowała finansowanie badań nad nowymi antybiotykami — wersja grzybowa ma zrobić to samo dla leków przeciwgrzybiczych, testów diagnostycznych i systemów nadzoru. Punktem wyjścia jest obserwacja, że klas leków przeciwgrzybiczych jest kilka, nowych cząsteczek niewiele, a oporność rośnie — między innymi u Candida auris, która pojawiła się w szpitalach na wielu kontynentach niemal równocześnie.

Liczba 19 opisuje stan wiedzy i priorytetów z 2022 roku, a nie stałą właściwość świata. WHO zapowiedziała okresowe przeglądy, więc kolejne wydanie może objąć inne gatunki albo przesunąć je między grupami. Przy cytowaniu warto podawać rok i wersję dokumentu — inaczej liczba zaczyna żyć własnym życiem, oderwana od metody, która ją wyznaczyła.

Jak czytać trzy poziomy priorytetu

WHO podzieliła 19 pozycji na cztery krytyczne, siedem wysokich i osiem średnich. W rankingu wykorzystano wielokryterialną analizę obejmującą m.in. śmiertelność, oporność na leki, dostępność diagnostyki i terapii, częstość występowania oraz luki badawcze. Pozycja wyżej nie oznacza automatycznie większej liczby zachorowań w każdym kraju.

„19 gatunków” jest nieprecyzyjnym skrótem. Część wpisów dotyczy kompleksu gatunków lub szerszego taksonu, dlatego tytuł mówi dziś o patogenach i grupach. Lista jest narzędziem ustalania priorytetów badań i zdrowia publicznego, a nie atlasem diagnostycznym ani prognozą dla pojedynczego pacjenta.