1665: Hooke pokazuje pleśń pod mikroskopem

W wydanej w Londynie w 1665 roku „Micrographii” Robert Hooke opisał obserwacje wykonane z użyciem mikroskopu i własnego systemu oświetlenia. Jedna z najbardziej znaczących dla historii mykologii części dotyczyła niepozornego nalotu pleśni. Na tablicy XII badacz przedstawił powiększone struktury wyrastające z podłoża: rozgałęzione nici i kuliste zakończenia. Harvard University Herbaria określa tę rycinę jako pierwszą ilustrację mikrogrzybów, a książkę także jako pierwszy opis wewnętrznej budowy grzybów kapeluszowych. Hooke nie dysponował pojęciem komórki grzybowej, współczesną taksonomią ani teorią drobnoustrojów. Jego oznaczenie nie odpowiada więc dzisiejszej diagnozie gatunku. Przełom polegał na metodzie przedstawienia. Autor opisał przygotowanie obiektu, możliwości przyrządu i to, co rzeczywiście widział, a następnie opublikował szczegółową rycinę. Czytelnik mógł porównać obraz z własną próbką zamiast przyjmować opis niewidzialnej substancji na wiarę. „Micrographia” trafiła do szerszej publiczności i pokazała, że materiały codzienne — korek, tkanina, igła, owad czy pleśń — zawierają struktury niedostępne gołemu oku. Dla badań grzybów oznaczało to otwarcie poziomu, na którym później zaczęto rozróżniać zarodniki, strzępki i narządy rozmnażania. Nie był to początek całej mikroskopii ani kompletna mykologia, lecz czytelny punkt zmiany skali obserwacji. Znaczenie wydarzenia nie tkwi tylko w pierwszeństwie. Tablica Hooke’a pokazuje, jak obraz naukowy może być jednocześnie dokumentem i interpretacją. Dzisiejsze mikrofotografie wymagają podobnej ostrożności: skali, informacji o preparacie i świadomości ograniczeń urządzenia. Bez nich nawet doskonały obraz staje się ilustracją bez możliwości kontroli.