Micheli odkrywa, że grzyby mają zarodniki

W 1729 roku florencki botanik Pier Antonio Micheli opublikował „Nova plantarum genera”. W świecie, w którym grzyby nadal często wyjaśniano samorództwem z wilgotnej ziemi lub rozkładającej się materii, Micheli potraktował je jak organizmy mające własne struktury rozrodcze. Obserwował drobny pył uwalniany przez owocniki, wysiewał go na przygotowane podłoże i opisywał pojawienie się grzybów podobnych do organizmu macierzystego.

Jego warsztat nie przypominał współczesnego laboratorium z kontrolami i analizą statystyczną, dlatego historycznego doświadczenia nie należy czytać jak dzisiejszego protokołu. Kluczowa była zmiana pytania: zamiast zastanawiać się, z jakiej zepsutej materii grzyb „powstał”, Micheli szukał ciągłości między zarodnikiem i nowym organizmem. Ryciny pokazywały struktury oglądane przez proste mikroskopy, a tekst pozwala dziś prześledzić tok obserwacji w pierwodruku.

„Nova plantarum genera” zawierało opisy około 1900 organizmów, w tym setek grzybów i porostów, oraz 73 tablice. Micheli wprowadził nazwy rodzajowe używane do dziś, między innymi Aspergillus i Botrytis, choć ich współczesny zakres nie musi odpowiadać dokładnie jego pojęciom. Nazewnictwo zmieniało się później wielokrotnie, natomiast metoda łączenia budowy zarodnikowej z klasyfikacją stała się fundamentem mykologii.

Znaczenie wydarzenia nie polega więc na pojedynczym „odkryciu zarodników” w dzisiejszym sensie. Micheli pokazał program badawczy: grzyby można rozmnażać, porównywać i porządkować na podstawie obserwowalnych cech. Dostępny skan dzieła pozwala oddzielić późniejszą legendę od tego, co rzeczywiście narysował i opisał.

Od zarodnika do nowej kolonii

Najmocniejszym dowodem Michelego nie była sama rycina zarodników, lecz próba powiązania ich z rozmnażaniem. Według Harvard University Herbaria obserwował on zarodniki we wszystkich badanych grupach grzybów, opisał worki zarodnikowe i hodował grzyby z zarodników. To przesuwało argument z podobieństwa kształtów ku doświadczeniu: drobne struktury nie były pyłem ani produktem rozkładu, ale elementem cyklu życiowego. Skala Nova plantarum genera także miała znaczenie dla sprawdzalności: dzieło obejmowało około 900 grzybów i porostów oraz 73 tablice; Harvard identyfikuje dokładnie Tablicę 86 jako miedzioryt z Peziza i Helvella. Pełny skan BHL pozwala porównać opisy z ilustracjami, zamiast opierać się na późniejszej legendzie.