Park Grzybowy w Piłce — szesnaście modeli grzybów w Puszczy Noteckiej

Hektar lasu i szesnaście odlewów

Piłka leży w gminie Drawsko, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, pośród sosen Puszczy Noteckiej. Na hektarze między nimi gmina wytyczyła ścieżkę edukacyjno-przyrodniczą i ustawiła przy niej szesnaście powiększonych modeli grzybów. Strona Urzędu Gminy Drawsko podaje tę liczbę wprost i zaraz dopisuje „oraz zwierzęta leśne” — figury zwierząt są więc dodatkiem i w tej szesnastce się nie mieszczą. Gmina wymienia wśród nich okazałego jelenia i dzika, portal powiatowy dorzuca sarnę, a kto policzy w parku wszystkie rzeźby, dojdzie do liczby większej niż szesnaście. Jest jeszcze różnica skali: grzyby są powiększone, zwierzęta — jak pisze portal powiatowy — odwzorowano „w naturalnych rozmiarach”.

Materiał podaje sama gmina: eksponaty „wykonane są z żywicy poliestrowej i włókna szklanego, z dokładnie odwzorowanymi cechami poszczególnych gatunków i strukturą powierzchni”. Turystyczny portal Powiatu Czarnkowsko-Trzcianeckiego powtarza to samo o „gigantycznych modelach grzybów”. Z wysokością odlewów jest gorzej. Rozpiętość 0,5–3 m podaje wyłącznie polska Wikipedia, powołując się na tablicę informacyjną stojącą przy Urzędzie Gminy w Drawsku — czyli na obiekt, którego nikt spoza Drawska nie sprawdzi bez podróży. Żadne dostępne w sieci źródło urzędowe nie podaje wymiarów, więc zapisujemy tę liczbę jako informację z drugiej ręki i tak właśnie prosimy ją czytać.

Lista gatunków ze strony gminy brzmi dosłownie tak: „muchomory, kanie, smardze, koźlarze, kurki, podgrzybki, twardzioszka, czerwidłaka pospolitego, maślaki, gąski, rydze i okazałego borowika”. Zapis „czerwidłaka” to literówka urzędowej strony — chodzi o czernidłaka pospolitego, Coprinopsis atramentaria. Nazw jest dwanaście, w większości w liczbie mnogiej, więc lista nie przekłada się jeden do jednego na szesnaście modeli. Zwraca uwagę pierwsze słowo: „muchomory” obejmują w polszczyźnie i muchomora czerwonego, i sromotnikowego, a zatem przy jednej ścieżce stoją odlewy gatunków, których pomylenie kosztuje życie.

Opisy są na miejscu. Portal powiatowy podaje, że „każdy gatunek grzyba jest opisany, a oprócz tego jest kilka dużych tablic z informacjami pełnymi ciekawostek”; gmina dodaje, że tablice informacyjne pozwalają zwiedzać ścieżkę samodzielnie. Portal drukuje też poglądową mapę gminy Drawsko z podpowiedzią, gdzie w okolicznych lasach szukać pięciu wymienionych z nazwy grzybów. Odnotowujemy, że taka mapa istnieje, i celowo nie powtarzamy jej wskazówek: to wpis o plenerowej ekspozycji, nie poradnik zbieracza.

Inwestycja gminna, nie placówka naukowa

Park otwarto 23 czerwca 2013 roku. Tę datę podaje portal powiatowy — „Otwarcie jego odbyło się 23 czerwca 2013 r” — Wikipedia powtarza ją bez przypisu, a żywa strona gminy nie zawiera jej wcale; dlatego opieramy się na źródle powiatowym i mówimy o tym otwarcie. Inwestorem i właścicielem jest Samorząd Gminy Drawsko, nie Lasy Państwowe i nie sąsiednie nadleśnictwo. Budowę dofinansowano w osiemdziesięciu procentach ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, w ramach działania 413 „Wdrażanie Lokalnych strategii Rozwoju” objętego PROW na lata 2007–2013.

To rozróżnienie decyduje o tym, czego się tu spodziewać. Park Grzybowy nie jest muzeum, zielnikiem ani instytutem: nie ma kustosza, nie ma skatalogowanej kolekcji okazów, nie ma programu badawczego. Jest gminną ścieżką z plenerową ekspozycją, kilkoma ławkami i altankami ze stołami; obok, jak podaje portal powiatowy, urządzono plac zabaw, a gmina wspomina jeszcze muchomorkowe domki i bujaki dla najmłodszych. Gmina reklamuje obiekt jako „Pierwszy w Polsce Park Grzybowy”, portal powiatowy powtarza tę formułę, a polska Wikipedia zawęża ją do pierwszego w Polsce parku tematycznego poświęconego grzybom. Wszystkie trzy zdania mają jedno źródło — inwestora. Nikt tego pierwszeństwa nie ustalił niezależnie i my go nie potwierdzamy.

Modele są z laminatu, las jest prawdziwy

Warto rozdzielić dwie rzeczy, które łatwo pomylić. Eksponaty to odlewy — nie owocniki i nie okazy zielnikowe. Teren natomiast to hektar realnego lasu Puszczy Noteckiej, gdzie prawdziwe grzyby wyrastają tak samo jak wszędzie dookoła. Strona gminy pisze o tym sama, opisując spływ kajakowy rzeką Miałą wzdłuż granicy parku: liczne kładki mają pozwolić na grzybobranie „w przyrzecznych zagajnikach oraz w samym parku”.

Z tego jednak nie wynika, że model uczy rozpoznawania. Odlew utrwala sylwetkę, barwę i proporcję kapelusza do trzonu — a akurat te cechy gatunki śmiertelnie trujące dzielą z jadalnymi najbardziej przekonująco. Nie odda zapachu, nie zsinieje po przekrojeniu, nie zostawi wysypu zarodników, nie ma pochwy ukrytej pod ściółką i nie zmienia się przez tydzień pod wpływem deszczu i wieku. Ścieżka jest porządnym wstępem do nazw i kształtów, ale nie zastępuje klucza, oględzin świeżego owocnika ani rozmowy z kimś, kto zna gatunek z ręki. Nie zachęcamy do zbierania na terenie parku, a tym bardziej do rozstrzygania jadalności przez porównanie ze stojącą przy ścieżce rzeźbą.

Jak tam trafić i co jest naprawdę sprawdzone

Wstęp jest bezpłatny — „Wstęp bezpłatny”, pisze wprost portal powiatowy — a godzin otwarcia nie publikuje nikt, bo jest to teren otwarty, nie obiekt z kasą i bramą. Wszystko, co da się o godzinach powiedzieć uczciwie, sprowadza się do tego, że żadne oficjalne źródło ich nie podaje. Planując wycieczkę szkolną, pewniej jest zadzwonić do Urzędu Gminy Drawsko niż zaufać jakiemukolwiek rozkładowi znalezionemu w sieci.

Z lokalizacją jest kłopot, o którym lepiej wiedzieć przed wyjazdem. Podajemy punkt z OpenStreetMap — obiekt way 617705422, 52,7862° N i 16,0592° E — bo jest to zmapowany obrys samego parku. Infobox polskiej Wikipedii podaje natomiast 52°47′23,67″N i 16°03′17,64″E, czyli punkt oddalony o pół kilometra. Portal powiatowy dorzuca trzecią wskazówkę: adres pocztowy Folwark Piłka 22. Wszystkie trzy prowadzą w ten sam zakątek puszczy, ale nie w to samo miejsce, i nie udajemy, że się zgadzają. Nawigując, warto celować w Piłkę i wypatrywać tablicy przy wejściu na ścieżkę, a resztę sprawdzić już na miejscu, własnymi oczami.