2,6 tys. ton grzybów leśnych trafiło do skupu w Polsce w 2025 roku

Liczba, którą naprawdę podano

30 czerwca 2026 roku Główny Urząd Statystyczny ogłosił informację sygnalną „Leśnictwo w 2025 r.”. W Tablicy 4 wiersz „Grzyby leśne” ma dwie wartości: 4001 ton za 2024 rok i 2601 ton za 2025. W tekście ta sama wielkość jest zaokrąglona — „skupiono 0,9 tys. t owoców leśnych (o 47,8% mniej niż w 2024 r.) i 2,6 tys. t grzybów leśnych (o 35,0% mniej niż rok wcześniej)”. Opracowanie merytoryczne przygotował Urząd Statystyczny w Białymstoku.

Najważniejsze jest w tym zdaniu jedno słowo: skup. Tablica liczy grzyby kupione, a nie grzyby zebrane. Obowiązek sprawozdawczy, zapisany w uwagach metodycznych Rocznika Statystycznego Leśnictwa 2025, „dotyczy osób prawnych i jednostek organizacyjnych bez osobowości prawnej prowadzących w ramach działalności gospodarczej skup produktów leśnych, nie dotyczy natomiast osób fizycznych”. Kosz zniesiony z lasu do własnej kuchni nie jest przez nikogo kupowany, więc nie ma jak trafić do tej rubryki. GUS nie publikuje żadnego szacunku tej części zbioru i tutaj również żaden nie powstanie.

Spadek zmierzony od rekordu

Trzydzieści pięć procent to poprawny rachunek, tylko punkt odniesienia jest wyjątkowy. Kolejne informacje sygnalne podają dla tego samego wiersza 2749 ton w 2020 roku, 2337 w 2021, 3503 w 2022, 2831 w 2023 i 4001 w 2024. Rok 2024 jest najwyższy w całym szeregu; angielskie wydanie za 2024 rok opisało go jako wzrost o 41,3%. Na tym tle 2601 ton z 2025 roku leży powyżej wyniku z 2021 roku, mniej więcej 8% poniżej 2023 i około 13% poniżej średniej z lat 2020–2025, która wynosi blisko 3004 tony. Rocznik sięga jeszcze dalej wstecz i podaje 2599 ton za 2015 rok — o dwie tony mniej niż w 2025.

Dlaczego skup spadł, informacja sygnalna nie wyjaśnia, i tutaj również nie zostanie to rozstrzygnięte. Ilość kupionych grzybów zależy nie tylko od tego, ile ich wyrosło, ale też od cen, popytu, zamówień eksportowych oraz liczby punktów skupu czynnych w danym sezonie. Zdania „w 2025 roku wyrosło o jedną trzecią mniej grzybów” z tej tablicy wyprowadzić się nie da.

Ta sama Tablica 4 pomaga zresztą ustawić proporcje. Owoców leśnych skupiono 914 ton wobec 1751 rok wcześniej, czyli o 47,8% mniej. Zwierząt łownych — 10 772 tony wobec 9288, o 16,0% więcej. Cokolwiek wydarzyło się w 2025 roku, nie było to załamanie całego badania.

Co jeszcze kryje się w definicji

Odsyłacz „a” pod tablicą brzmi: „Dane dotyczą owoców i grzybów leśnych świeżych”. Opisuje on jednostkę, a nie zakres. Suszu nie pominięto: uwagi metodyczne Rocznika mówią, że dla „produktów skupionych w stanie suszonym dokonano zamiany na świeżą masę stosując umowne wskaźniki przeliczeniowe dla poszczególnych gatunków”. Część z 2601 ton jest więc przeliczeniem, a nie odczytem z wagi, i pełny plik informacji sygnalnej nic o tym nie mówi, bo cała metodyka opisana jest w osobnym wydawnictwie.

Zakres gatunkowy również jest zdefiniowany: kurki, podgrzybki, borowiki, maślaki i inne grzyby leśne. Podział na gatunki istnieje, tylko spóźniony o rok. Ostatni opublikowany dotyczy 2024 roku: z 4001 ton kurki dały 1503 tony, podgrzybki 1289, a borowiki 1136. Tablica wyszczególnia tylko te trzy pozycje „w tym”, więc na maślaki i całą resztę zostają 73 tony, a tego, jak się dzielą, nikt nie opublikował. Dla 2025 roku takiego rozbicia jeszcze nie ma i nie należy go zgadywać — powinno pojawić się dopiero w Roczniku wydanym pod koniec 2026 roku.

W tych samych tablicach czai się jeszcze jedna pułapka. Pod rubryką wojewódzką stoi odsyłacz „Grupowanie według siedziby dostawcy”, więc kolumna województwa mówi, gdzie zarejestrowany jest dostawca, a nie gdzie rosły grzyby.

Czego ta liczba nie zastąpi

2601 ton to nie jest polskie grzybobranie. Nie jest to również polska produkcja grzybów: 308,3 tys. ton grzybów uprawnych z tego samego roku pochodzi z hal produkcyjnych, z odrębnego systemu sprawozdawczego i z innej definicji. Postawienie obu liczb obok siebie jako „mało” i „dużo” jest porównaniem dwóch zupełnie różnych pytań.

Zostaje natomiast coś, co czytelnik sprawdzi samodzielnie. Cała informacja sygnalna liczy cztery strony, a Tablica 4 mieści się na jednej; wcześniejsze wydania tej samej serii leżą w tym samym archiwum, więc szereg da się złożyć bez pośredników. Pod koniec 2026 roku Rocznik powinien dołożyć podział gatunkowy za 2025 rok i wtedy będzie widać, czy spadek rozłożył się równomiernie, czy dotknął głównie kurek, które w 2024 roku ważyły najwięcej. Do tego czasu mamy jedną liczbę z wyraźnie zakreśloną granicą — i ta granica jest jej największą zaletą, a nie wadą.