David L. Hawksworth

David L. Hawksworth jest brytyjskim mykologiem i lichenologiem, którego nazwisko wiąże się przede wszystkim z pytaniem „ile jest gatunków grzybów". W 1991 roku opublikował w „Mycological Research" pracę „The fungal dimension of biodiversity: magnitude, significance, and conservation", z której pochodzi cytowany przez ćwierć wieku szacunek 1,5 miliona gatunków.

Metoda była prosta i dlatego użyteczna. Hawksworth wykorzystał stosunek liczby znanych gatunków grzybów do liczby gatunków roślin naczyniowych w regionach dobrze zbadanych i przeniósł tę proporcję na skalę globalną. Taka konstrukcja pozwala każdemu prześledzić rozumowanie, wskazać jego słabe miejsce i zaproponować własne liczby — czyli robi z szacunku narzędzie, a nie deklarację.

Drugi wątek jego pracy to nomenklatura i praktyka taksonomiczna. Hawksworth uczestniczył w debatach nad zasadami nazewnictwa grzybów, w tym nad odejściem od podwójnych nazw dla stadiów płciowych i bezpłciowych tego samego gatunku — zmianą, która weszła w życie po kongresie w Melbourne i jest osobnym wpisem w tym dziale.

W 2017 roku wspólnie z Robertem Lückingiem opublikował rewizję dawnego szacunku, podając przedział 2,2–3,8 miliona gatunków, oparty na danych z sekwencjonowania środowiskowego. Zmiana własnej, powszechnie cytowanej liczby jest w nauce sytuacją, w której autor ma najwięcej do stracenia — i właśnie dlatego warto ją odnotować w biogramie.

Konsekwencje tego szacunku wykraczają poza taksonomię. Jeśli opisano dopiero kilka procent istniejących gatunków, to każda ocena zagrożenia dotyczy niewielkiego wycinka, a większość grzybów wymrze albo nie wymrze bez naszej wiedzy. Argument o ochronie grzybów opiera się dziś w dużej mierze na tej właśnie luce — i to Hawksworth pierwszy pokazał ją jako liczbę, a nie jako wrażenie.

Warto też zauważyć, jak liczba się zachowuje w obiegu. „Półtora miliona" żyło w podręcznikach i w mediach jeszcze długo po tym, jak sami autorzy podali wyższą wartość. Liczby raz wypuszczone w świat starzeją się wolniej niż wiedza, która je stworzyła — i to jest jeden z powodów, dla których w tym serwisie każda statystyka ma podany okres i datę sprawdzenia.

Szacunek, nie spis powszechny

Praca Hawkswortha i Lückinga z 2017 roku ma w tytule przedział 2,2–3,8 miliona gatunków, nie jedną „poprawną” liczbę. Autorzy łączą kilka linii dowodów: relacje liczby grzybów do roślin w zbadanych regionach, gatunki związane z określonymi gospodarzami oraz dane z sekwencjonowania środowiskowego. Każda z nich ma inne źródła niepewności. Sekwencja wykryta w glebie lub liściu nie staje się automatycznie formalnie opisanym gatunkiem, a próbki są geograficznie i siedliskowo nierówne.

Dlatego przedział należy przedstawiać jako model aktualizowany wraz z materiałem, nie licznik ukrytych taksonów. Profil Kew pokazuje szerszy warsztat Hawkswortha: lichenologię, nomenklaturę i pracę nad różnorodnością. Jego wkładem było nie tylko podanie wartości, lecz ujawnienie założeń, dzięki którym można ją krytykować i przeliczać. Data oraz metoda powinny zawsze podróżować razem z liczbą.