Rachel Fuller Brown

Rachel Fuller Brown (1898–1980) była amerykańską chemiczką pracującą w laboratorium Departamentu Zdrowia Stanu Nowy Jork w Albany. Wspólnie z mikrobiolożką Elizabeth Lee Hazen opisała w 1951 roku fungicydynę, antybiotyk wytwarzany przez promieniowca glebowego, znany dziś jako nystatyna.

Jej udział dotyczył części, którą łatwo pominąć w skróconej wersji tej historii. Hazen ustalała, że dana hodowla hamuje wzrost grzybów — Brown musiała odpowiedzieć na pytanie, co dokładnie to robi. Oznacza to ekstrakcję, frakcjonowanie, krystalizację i sprawdzanie aktywności każdej frakcji z osobna — a następnie ustalenie, że w hodowli są dwie różne substancje czynne, z których jedna nadaje się do zastosowania u ludzi, a druga jest zbyt toksyczna.

Rozdzielenie ich było warunkiem wszystkiego, co nastąpiło dalej. Bez oczyszczonej substancji nie da się wyznaczyć dawki, sprawdzić toksyczności ani opatentować związku. Odkrycie mikrobiologiczne bez chemii pozostaje obserwacją, że „coś w tej hodowli działa".

Brown i Hazen opisały nystatynę pod jej ostateczną nazwą w 1960 roku w „Annals of the New York Academy of Sciences", w czasopiśmie ich własnego stanu. Warto zauważyć, że w obu publikacjach obie występują razem — wspólne autorstwo mikrobiolożki i chemiczki jest w tej historii nie tylko formalnością, lecz opisem tego, jak faktycznie została wykonana.

Chemia stojąca za nystatyną okazała się przy tym nietrywialna. Związek należy do polienów — dużych, wrażliwych cząsteczek, które trudno oczyścić bez rozłożenia i które kiepsko rozpuszczają się w wodzie. Ustalenie warunków, w jakich substancja zachowuje aktywność, było warunkiem tego, żeby dało się z niej zrobić lek, a nie tylko odczynnik.

Mechanizm poznano później: nystatyna wiąże ergosterol, sterol obecny w błonach grzybów, a nieobecny w błonach człowieka, i rozszczelnia błonę komórkową. Ta jedna różnica chemiczna między dwoma organizmami jądrowymi jest do dziś podstawą większości leków przeciwgrzybiczych — i tłumaczy, dlaczego ich znalezienie zajęło tak długo.

Metoda jest zapisana w patencie

Patent US2797183A wymienia Elizabeth Lee Hazen i Rachel Fuller Brown jako współwynalazczynie oraz Research Corporation jako cesjonariusza; zgłoszenie złożono 7 stycznia 1952 roku, a patent przyznano 25 czerwca 1957 roku. Zastrzeżenia pokazują chemiczną część pracy Brown: hodowlę Streptomyces noursei oddzielano od podłoża, grzybostatyczną substancję ekstrahowano z grzybni niższym alkoholem albo ketonem, a następnie odzyskiwano i oczyszczano przez kolejne rozpuszczania oraz wytrącania. Dokument obejmuje hodowle powierzchniowe i napowietrzane hodowle wgłębne, możliwe do skalowania metodami przemysłu antybiotykowego.

Patent nie jest artykułem klinicznym ani dowodem, że Brown pracowała sama. Jest pierwotnym zapisem tego, jak obserwacja biologiczna stała się powtarzalnym procesem wytwarzania i oczyszczania nystatyny. W profilu warto pokazać schemat z patentu obok publikacji Hazen i Brown: jeden dokument odpowiada na pytanie „czy działa?”, drugi — „jak to wyprodukować?”.