Kew otwiera cyfrowe kolekcje, a stare grzyby oddają swoje DNA

Miliony okazów dostępnych zdalnie

16 czerwca 2026 roku Kew ogłosiło raport „State of the World’s Plants and Fungi 2026”, poświęcony cyfrowej rewolucji w badaniach różnorodności. Instytucja poinformowała przy tej okazji o zakończeniu digitalizacji 7,4 miliona okazów z herbarium i fungarium. To wspólna liczba dla roślin oraz grzybów, nie liczba samych grzybów. Dostęp do obrazów i danych ułatwia naukowcom pracę bez każdorazowej podróży do kolekcji. Komunikat Kew.

Cyfrowy okaz nie jest jednak jego pełną biologiczną kopią. Zdjęcie pokazuje zachowany materiał, a etykieta opisuje historię zbioru. Sekwencjonowanie odpowiada na inne pytania: pozwala porównywać fragmenty DNA lub całe genomy. Tych trzech poziomów informacji nie należy utożsamiać. Zeskanowanie pudełka nie oznacza automatycznie odczytania genomu znajdującego się w nim grzyba.

Dlaczego stary okaz nadal ma wartość

Podstawę części genomowej tej historii stanowi opublikowane w 2025 roku badanie Tordy Vargi i współautorów. Zespół wyodrębniał DNA z 2104 okazów zebranych między 1770 a 2023 rokiem. Sam wiek materiału miał mniejszy wpływ na ilość uzyskanego DNA niż dobór metody i przynależność taksonomiczna. To nie znaczy, że każdy dwustuletni okaz nadaje się równie dobrze do każdej analizy.

Badacze uzyskali kody kreskowe DNA dla 771 okazów, a do sekwencjonowania całych genomów wybrali podzbiór materiału. Następnie porównali wiele sposobów komputerowego składania odczytów. Nie znaleźli jednej metody najlepszej dla wszystkich próbek. Dobre wyniki wymagały dostosowania postępowania do właściwości biblioteki i samego okazu.

To ważne rozróżnienie: jakość genomu nie zależy jedynie od tego, ile materiału trafiło do aparatu. Liczy się również sposób wydobycia DNA, stan jego fragmentów i późniejsza analiza. Autorzy wykazali możliwość otrzymania wysokiej jakości złożeń genomowych z okazów starszych niż sto lat. Historyczna kolekcja pozostaje więc zasobem badawczym również wtedy, gdy jej mieszkańcy od dawna nie są żywi.

Etykieta łączy geny z miejscem

Znaczenie fungarium wykracza poza sam odczyt DNA. Fizyczny okaz pozwala wrócić do cech, na których oparto oznaczenie. Etykieta wiąże go z datą i miejscem zbioru, a numer kolekcji umożliwia ponowne odnalezienie materiału. Bez takich powiązań sekwencja traci część kontekstu potrzebnego do porównań taksonomicznych i geograficznych.

Dla czytelnika przeglądającego cyfrowe kolekcje dobrym początkiem jest sprawdzenie, co dokładnie zawiera rekord: fotografię, opis, lokalizację, oznaczenie czy odnośnik do danych genetycznych. Brak sekwencji nie oznacza bezwartościowego okazu. Z kolei obecność DNA nie usuwa wszystkich dawnych niepewności dotyczących miejsca zbioru lub pierwotnej identyfikacji.

Czerwcowa wiadomość jest zatem aktualizacją dostępności naukowego zaplecza, a nie ogłoszeniem, że cała różnorodność grzybów została już poznana. Kolekcje stają się łatwiejsze do porównywania, natomiast rzetelna interpretacja nadal wymaga pracy nad konkretnym okazem, jego historią i zastosowaną metodą.