1993: grzyb, który miał produkować taksol

W kwietniu 1993 roku „Science" opublikowało pracę Andrei Stierle, Gary'ego Strobela i Donalda Stierle o endoficie wyizolowanym z cisu krótkolistnego Taxus brevifolia. Autorzy nazwali go Taxomyces andreanae i donieśli, że wytwarza taksol — lek przeciwnowotworowy pozyskiwany dotąd z kory cisa, w ilościach, które czyniły produkcję kosztowną i obciążającą dla drzew. Perspektywa hodowli leku w fermentorze zamiast wycinania drzew zrobiła z tego doniesienia jedną z najczęściej cytowanych prac o endofitach.

Problem tkwił u podstaw. Pierwotny opis nie rozstrzygał pozycji taksonomicznej grzyba, bo szczep nie zarodnikował i nie miał wyraźnych cech morfologicznych. Rodzaj Taxomyces utworzono dla jednego izolatu, którego pokrewieństwa nie dało się wtedy ustalić.

W 2013 roku niemiecki zespół zsekwencjonował genom szczepu, żeby znaleźć geny szlaku biosyntezy taksolu. Nie znalazł ich. To skłoniło Tiana Chenga, Miroslava Kolaříka, Luisa Quijadę i współpracowników do sprawdzenia, czym właściwie jest ten organizm. W pracy opublikowanej w 2022 roku w „IMA Fungus" porównali pięć markerów filogenetycznych i umieścili szczep wśród podstawczaków rozkładających drewno, w kladzie phlebioidalnym, najbliżej Ceriporiopsis gilvescens. Taxomyces został zsynonimizowany z Ceriporiopsis.

Ta historia jest w MykoŚwiecie po to, żeby pokazać, jak działa korekta. Efektowne doniesienie sprzed trzydziestu lat nie zostało wycofane w atmosferze skandalu — zostało po prostu sprawdzone nowszą metodą i poprawione. Warto o niej pamiętać, ilekroć w popularnym tekście pojawia się „grzyb, który produkuje lek": pytanie brzmi, czy ktokolwiek znalazł u niego geny potrzebne do tej produkcji.

Mocna obserwacja, później poddana kontroli genomowej

W 1993 r. Taxomyces andreanae wyizolowano z łyka, czyli wewnętrznej kory cisa zachodniego (Taxus brevifolia). W hodowli na półsyntetycznym podłożu płynnym zespół oznaczył taksol metodami chromatograficznymi, spektrometrią mas i przeciwciałami monoklonalnymi. Znakowany węglem octan i fenyloalanina trafiały do znakowanego produktu; taksolu nie wykryto ani w hodowli w chwili startu, ani w agarowych fragmentach inokulum. Był to spójny argument na rzecz produkcji w hodowli według ówczesnych metod.

Późniejsza kontrola zmieniła obraz. W genomie kultury referencyjnej CBS 279.92 nie znaleziono genów biosyntezy taksolu. Analiza ITS, LSU, rpb1, rpb2 i tef1 z 2022 r. umieściła szczep wśród niszczących drewno Basidiomycota i doprowadziła do kombinacji Ceriporiopsis andreanae (MycoBank MB845185). Autorzy uznali grzybową produkcję taksolu za nieprzekonującą, zastrzegając, że nie da się łatwo dowieść wyniku negatywnego.