Grzyby uznane za osobne królestwo

W 1969 roku Robert H. Whittaker opublikował w „Science” artykuł „New Concepts of Kingdoms of Organisms”. Zaproponował pięć królestw: Monera, Protista, Plantae, Fungi i Animalia. Grzyby otrzymały w nim odrębne miejsce, ponieważ ich sposób organizacji i odżywiania nie pasował do roślin, do których tradycyjnie je dołączano.

Whittaker zwracał uwagę nie tylko na wygląd, lecz także na role ekologiczne. Rośliny przede wszystkim produkują materię organiczną dzięki fotosyntezie, zwierzęta pobierają pokarm i trawią go wewnątrz ciała, a grzyby wydzielają enzymy do podłoża i wchłaniają produkty rozkładu. Strzępkowa budowa zwiększa powierzchnię kontaktu z takim podłożem. Te różnice uzasadniały królestwo Fungi nawet przed powszechnym użyciem danych molekularnych.

System pięciu królestw nie jest ostatnim słowem klasyfikacji życia. Później badania rybosomalnego RNA doprowadziły do koncepcji trzech domen, a filogenomika ujawniła wiele głębokich linii eukariontów, których nie mieściło dawne Protista. Jednocześnie sekwencje potwierdziły ważną intuicję: grzyby nie są roślinami i należą wraz ze zwierzętami do Opisthokonta.

Znaczenie artykułu z 1969 roku było edukacyjne i koncepcyjne. Zmienił sposób, w jaki podręczniki przedstawiały grzyby, oraz połączył klasyfikację z funkcją organizmu w ekosystemie. Czytając pierwodruk, widać naukę jako rozwijający się model: system Whittakera można dziś poprawiać, nie odbierając mu roli w przejściu od podobieństwa zewnętrznego do ewolucyjnego i ekologicznego rozumienia królestw.

Osobne królestwo pojawia się przed rokiem 1969

Data wydarzenia wymaga korekty interpretacyjnej. W artykule z 1959 roku Whittaker już zaproponował cztery królestwa: Protista, Plantae, Fungi i Animalia. Uzasadniał oddzielenie grzybów trzema kierunkami odżywiania: fotosyntezą u roślin, pobieraniem pokarmu u zwierząt oraz absorpcją u bakterii i grzybów. Wskazywał też ich ekologiczną rolę reducentów, odmienną od producentów i konsumentów. Publikacja w Science z 10 stycznia 1969 roku — tom 163, strony 150–160 — była późniejszą wersją pięciokrólestwową, w której Monera uzyskały rangę osobnego królestwa. Rok 1969 jest więc dobrym znacznikiem szeroko znanego modelu pięciu królestw, ale nie pierwszej propozycji Fungi jako królestwa.