Jak grzyb może rozpocząć tworzenie dziupli

Dziupla nie jest uszkodzeniem drzewa, tylko siedliskiem. Powstaje wtedy, gdy grzyb rozkładający drewno pracuje wewnątrz pnia przez dziesięciolecia, a drzewo dalej żyje, bo transport wody i asymilatów odbywa się w zewnętrznych warstwach. Od tej przestrzeni zależą nietoperze, ptaki dziuplaste i cała grupa chrząszczy próchnożernych.

Problem polega na czasie. Drzewo dziuplaste ma zwykle sto pięćdziesiąt lat i więcej, a w krajobrazie zarządzanym takich drzew jest mało, bo wycina się je wcześniej. Powstaje luka pokoleniowa: siedliska brakuje teraz, a drzewa, które je wytworzą, są dopiero młode.

Praca Jonathana Wainhouse'a i Lynne Boddy opublikowana w „Global Ecology and Conservation" opisuje zabieg, którym można ten czas skrócić — wprowadzenie do żywego drzewa grzyba rozkładającego drewno, w celu ochrony gatunków zagrożonych. Tekst pomyślany jest jako przewodnik dla praktyków ochrony przyrody, a nie jako doniesienie o eksperymencie.

Zabieg brzmi wywrotowo, bo cała tradycja opieki nad drzewami polega na tym, żeby grzyby rozkładające drewno trzymać z dala. Sens odwrócenia tej zasady jest taki, że rozkład drewna nie jest chorobą drzewa, lecz procesem tworzącym siedlisko — i że w ubogim krajobrazie brakuje właśnie tego procesu, a nie samych drzew.

Warto powiedzieć wprost, czego wpis nie twierdzi. To ingerencja w żywe drzewo, o wyniku zależnym od gatunku drzewa, gatunku grzyba i miejsca zaszczepienia. Autorzy opisują ją jako narzędzie dla ochrony konkretnych, zagrożonych taksonów, a nie jako zabieg do stosowania w byle parku.

Inokulacja rozpoczyna proces, nie gwarantuje dziupli

Edman i współautorzy zaszczepili twardziel żywych sosen zwyczajnych grzybem Porodaedalea pini w drzewostanach 50-, 110- i 170-letnich. Po siedmiu latach DNA grzyba wykryto w 67% drzew; wiek drzewostanu i trzy szczepy nie zmieniały powodzenia kolonizacji. Nie wykazano jeszcze gotowych dziupli ani zasiedlenia przez zwierzęta. W starszym doświadczeniu w stanie Waszyngton po 8–9 latach owocniki Fomitopsis pinicola miało 20,0% drzew zaszczepionych wobec 0,4% kontroli, a ślady dzięciołów 6,2% wobec 1,2%. Metoda może uruchomić rozkład i zwiększyć użycie drzewa, lecz wynik zależy od pary grzyb–drzewo, techniki i dekad obserwacji. To eksperyment dla specjalistów, nie instrukcja ranienia drzew.