Stary las to ciągłość, nie stos świeżych kłód

Martwe drewno jest podstawowym zasobem dla tysięcy grzybów, ale sama liczba metrów sześciennych nie opisuje pełnej jakości lasu. Badanie świerczyn górskich Europy Środkowej połączyło inwentaryzację owocników z pomiarami objętości, wymiarów i stopni rozkładu drewna. Historię drzewostanu odtworzono dendrochronologicznie, sprawdzając między innymi liczbę drzew starszych niż 250 lat.

Całkowite bogactwo grzybów nadrzewnych najlepiej wiązało się z ilością leżącego drewna i niskich pniaków. Bogactwo gatunków z czerwonych list silniej odpowiadało jednak na ciągłość siedliska, wskazywaną przez obecność najstarszych drzew, które przetrwały dawne użytkowanie. Wynik podważa prostą receptę: pozostawienie kilku świeżych kłód w młodym drzewostanie jest potrzebne, lecz nie tworzy natychmiast warunków lasu z nieprzerwaną historią.

Różne gatunki zasiedlają drewno określonego gatunku, rozmiaru, wilgotności i etapu rozkładu. Potrzebują też źródła zarodników w osiągalnym krajobrazie. Ciągłość działa zatem jako zapis wielu nakładających się warunków, a nie mistyczny wiek miejsca. Ochrona powinna zabezpieczać stare drzewa, drewno stojące i leżące, różne klasy rozkładu oraz wilgotny mikroklimat.

W gospodarce leśnej oznacza to retencję planowaną na dziesięciolecia i stulecia. Najcenniejszych fragmentów nie należy traktować jak magazynu, który można wyciąć i odtworzyć równą liczbą kłód gdzie indziej. Monitoring owocników warto łączyć z mapą historii drzewostanu. Brak owocnika w jednym sezonie nie dowodzi zaniku, ale utrata ciągłości może być praktycznie nieodwracalna w skali ludzkiego życia.

Co rozdzieliło badanie terenowe

Badacze wykorzystali 30 stałych powierzchni po 1000 m² w starych górskich świerczynach Europy Środkowej. Rejestrowali owocniki grzybów nadrzewnych, drewno i klasy rozkładu, a wiek drzew ustalali dendrochronologicznie. Całkowite bogactwo najlepiej wyjaśniała objętość leżącego drewna i niskich pniaków, natomiast bogactwo gatunków czerwonej listy — liczba drzew starszych niż 250 lat, użyta jako wskaźnik ciągłości po dawnym wyrębie. Dodanie substratu może zwiększyć liczbę gatunków, ale nie natychmiast odtworzyć zespół rzadkich specjalistów. To obserwacyjne badanie jednego typu lasu, a „ponad 250 lat” jest lokalnym wskaźnikiem historii, nie uniwersalnym progiem biologicznym. Brak owocnika nie jest też dowodem braku grzybni.