Morski grzyb zabija glon wywołujący zakwity

Ostreopsis cf. ovata to bruzdnica, która w Morzu Śródziemnym tworzy zakwity i wytwarza owatoksynę. Kontakt z nią wywołuje u ludzi katar, kaszel i podrażnienia skóry, a zakwity potrafią zamknąć plażę na kilka dni. W 2025 roku w czasopiśmie „Mycologia" opisano organizm, który tę bruzdnicę zabija.

Algophthora mediterranea to nowy rodzaj i gatunek grzyba z gromady skoczkowców, opisany przez zespół Núrii Pou-Solà i Kensuke Seto. Grzyb pasożytuje na komórkach Ostreopsis i zabija je w ciągu kilku dni. Obraz poklatkowy rejestrowany co dziesięć minut przez cztery doby pozwolił prześledzić cały cykl. Pierwsze ślady jego obecności zauważono w hiszpańskich wodach już w 2021 roku, ale formalny opis wymagał hodowli i analizy filogenetycznej.

Najciekawsza jest jego niewybredność. W odróżnieniu od wielu skoczkowców, które są ściśle związane z jednym żywicielem, Algophthora mediterranea zakaża więcej niż jeden gatunek glonów, a poza tym potrafi odżywiać się pyłkiem. Generalista wśród pasożytów glonów jest w tej grupie rzadkością — i to właśnie ta cecha decyduje o tym, jak taki organizm zachowuje się w ekosystemie.

Pokusa jest oczywista: skoro grzyb zabija toksyczną bruzdnicę, to może da się go użyć przeciwko zakwitom. Warto ją wyraźnie ostudzić. Opis gatunku nie jest metodą biokontroli, a wprowadzanie generalisty do środowiska morskiego oznacza ryzyko dla gatunków, których nikt nie zamierzał kontrolować. Autorzy stawiają pytanie o rolę tych grzybów w regulacji zakwitów, a nie o ich zastosowanie.

Szerszy kontekst jest taki: pasożytnicze skoczkowce są w ekosystemach wodnych czynnikiem, którego długo nie uwzględniano. Rozkładają biomasę glonów i przekazują ją dalej w sieci troficznej, a ich znaczenie zaczęto opisywać dopiero wtedy, gdy sekwencjonowanie środowiskowe pokazało, jak wiele ich tam jest.

Zjawisko ma nawet własną nazwę. „Mycoloop" to opisany w limnologii obieg, w którym skoczkowiec pasożytujący na dużym glonie — zbyt dużym, żeby zjadł go zooplankton — zamienia jego biomasę we własne pływki, a te są już wielkością odpowiednią dla drobnych skorupiaków. Grzyb działa więc jako przejściówka między dwoma poziomami sieci troficznej, które bez niego by się nie łączyły.

Rodzaj Batrachochytrium, znany z zabijania płazów, należy do tej samej gromady. To dobre przypomnienie, że skoczkowce nie są jednorodną grupą „grzybów wodnych": mieszczą się w niej zarówno pasożyty glonów regulujące zakwity, jak i patogeny kręgowców odpowiedzialne za wymierania. Wspólna jest budowa i pływka z jedną wicią, a nie tryb życia.

Nazewnictwo warto tu potraktować dosłownie. Nazwa rodzajowa Algophthora znaczy mniej więcej „zguba glonów", a epitet mediterranea wskazuje morze, z którego opisano gatunek. Nazwy naukowe bywają zapisem tego, co autorzy uznali za najważniejsze w opisywanym organizmie.

Data i granice zastosowania — 29 sierpnia 2026

Opis Algophthora mediterranea opublikowano online 15 grudnia 2025 roku; numer „Mycologia” nosi datę 2026. Odrębność rodzaju i gatunku wspierają morfologia oraz filogeneza rDNA. W doświadczeniach krzyżowych skoczkowiec zakażał nie tylko toksyczną bruzdnicę Ostreopsis cf. ovata, lecz także dwa gatunki Alexandrium, trzy okrzemki i pyłek sosny; u części okrzemek infekcja była bardzo rzadka. To potwierdza szeroki zakres gospodarzy w hodowli, ale zarazem osłabia prostą narrację o bezpiecznym „leku na zakwity”. Nie przeprowadzono próby terenowej ani oceny wpływu na organizmy niecelowe. Najpierw potrzebne są ekologia populacji, swoistość i testy bezpieczeństwa.